Na tej stronie znajdziesz informacje dotyczące zabiegu alloplastyki stawu kolanowego. Dowiesz się także, czego możesz się spodziewać przed, w trakcie, jak i po zabiegu chirurgicznym. Zawarte na tej stronie informacje pomogą Ci przygotować się do zabiegu, oraz do późniejszej rehabilitacji. Przeczytaj tą stronę przed zabiegiem, zapisz sobie pytania, jakie Ci się nasuną i zapytaj lekarza prowadzącego. Naszym celem w tym typie leczenia jest przywrócenie sprawnego, bezbolesnego kolana, nieprzeszkadzającego w codziennej aktywności.

Spis treści

Jak zbudowany jest staw kolanowy
Na czym polega choroba?
Czy kwalifikuję się do zabiegu wymiany stawu kolanowego?
Przygotowanie do operacji
Przyjęcie do szpitala
Pobyt na oddziale
Dzień zabiegu
Aktywność po zabiegu
Zalecenia do domu
Wizyty kontrolne

Anatomia

Kolano jest stawem przenoszącym ciężar całego ciała, który połączony jest za pomocą mięśni, więzadeł i tkanek miękkich. W zasadzie składa się z dwóch oddzielnych stawów pracujących jako całość.
    Staw rzepkowo-udowy który tworzy rzepka "przygniatana" od swojej górnej powierzchni, przez ścięgno przedniej grupy mięśni uda, do kości udowej. W trakcie zginania kolana rzepka ślizga się po kości udowej, będąc jednocześnie dociskana przez scięgno.
    Staw udowo-piszczelowy tworzą kość udowa i piszczelowa, połączone skomplikowanym mechanicznie systemem więzadeł. Więzadła trzymają kolano razem i gwarantują jego stabilność. Więzadło poboczne przyśrodkowe zwane też piszczelowym (MCL) i więzadło poboczne boczne - inaczej strzałkowe (LCL) ograniczają boczne ruchy kolana. Przednie więzadło krzyżowe (ACL) ogranicza ruch kolana do przodu. Tylne więzadło krzyżowe (PCL) ogranicza ruch kolana do tyłu. Oba te więzadła (ACL i PCL) stabilizują kolano i zabezpieczają je przed "uciekaniem" do przodu lub tyłu w trakcie chodzenia. Pomiędzy kością udową i piszczelową znajduja sie dwie łąkotki, pełniące rolę amortyzatora. Cały staw otoczony jest torebką tworzącą zamkniętą przestrzeń wypełnioną płynem stawowym - działającym jak smar i jednocześnie odżywiającym chrząstkę stawową.

Istota choroby

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego rozwija się w miarę niszczenia chrząstki stawu i warstwy podchrzęstnej. Proces ten może być wynikiem wcześniejszego urazu stawu, zastarzałego uszkodzenia więzadeł (np. ACL) lub przeciążenia stawu (np. nadwaga). W miarę rozwoju choroby dochodzi do znacznego zniszczenia chrząstki (zwłaszcza w obciążanych częściach stawu), w krańcowej sytuacji aż do odsłonięcia kości. Przyczyny choroby zwyrodnieniowej nie są do końca poznane. Znamy natomiast czynniki które zwiększają podatność na tę chorobę np.: otyłość, przebyte urazy, niektóre choroby [RZS]  i starzenie się organizmu.

Główne objawy w trakcie rozwoju choroby to ból, opuchlizna, sztywność stawów, okresowo występujące blokowanie stawu lub "chrupanie" czy  niestabilność w trakcie chodzenia. Początkowo ból pojawia się jedynie w trakcie ruchu, by w miarę rozwoju choroby i postępujących ubytków chrząstki, utrzymywać się także po zaprzestaniu ruchu w stawie, lub nawet występować w trakcie spoczynku (np. w nocy).

Kiedy operacja?

Zazwyczaj w początkowym okresie choroby bóle kolana można zlikwidować lub ograniczyć poprzez zmianę stylu życia, zabiegi fizykalne i farmakoterapię. Obejmuje to zmniejszenie masy ciała, ograniczenie aktywności i ruchów nasilających ból stawu, zabiegi zlecone przez lekarza i oczywiście leki. Leki które zleca lekarz mogą być przyjmowane doustnie (np. preparaty glukozaminy, leki przeciwzapalne), lub też podawane do wnętrza stawu kolanowego, jak wstrzyknięcie kortykosteroidów czy seria zastrzyków uzupełniających płyn maziowy - wiskosuplementacja.
Jeśli jednak powyższe leczenie zawodzi i ból jest uciążliwy pozostaje leczenie operacyjne. Jeśli zmiany zwyrodnieniowe kolana nie są zbyt duże, to przejściową ulgę (trwającą od kilku miesięcy do kilku lat) można uzyskać wykonując artroskopię kolana.
Czasem - u niektórych pacjentów możliwe jest jeszcze leczenie choroby, poprzez wykonanie osteotomii nadwięzadłowej - przecięcie kości w okolicy kolana, które zmniejsza ból i pozwala odsunąć w czasie konieczność założenia protezy. Jeśli jednak choroba zniszczyła dużą część stawu trzeba założyć protezę. W zależności od stopnia zniszczenia stawu można założyć częściową lub całkowitą protezę kolana.

Możliwość założenia protezy kolana rozważamy gdy:

• Zdjęcie rtg uwidacznia zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe.
• Ból jest tak silny, ze ogranicza nie tylko możliwość wykonywania pracy zawodowej, ale także czynności dnia codziennego.
• Występuje znaczne ograniczenie ruchomości kolana.
• Chodzenie o kulach, leki przeciwbólowe, czy ograniczenie codziennej aktywności nie przynosi ulgi.

 Przygotowanie do operacji

Przygotowania najlepiej rozpocząć kilka miesięcy wcześniej. Po kwalifikacji do operacji, zostajesz zapisany na listę oczekujących na wszczepienie endoprotezy stawu kolanowego. Jeśli do tej pory tego nie zrobiłeś to najwyższy czas zaszczepić się przeciwko żółtaczce (możesz to zrobić u swojego lekarza rodzinnego). Kilka tygodni przed spodziewanym terminem operacji informujemy Cię o tym telefonicznie - w tym momencie oczekujemy ze wykonasz zalecane przez nas konsultacje (kartę z wymaganymi badaniami i konsultacjami otrzymujesz podczas wpisywania na listę oczekujących). Twój lekarz może tez zalecić zmianę leczenia lekami przeciwpłytkowymi i odstawienie wszystkich niesterydowych leków przeciwbólowych (np. Diklofenak, Ibuprofen, Ketoprofen, Aspiryna) na tydzień przed operacja.

Kiedy przygotowujesz się do operacji warto zadbać o zapewnienie sobie pomocy w okresie pooperacyjnym, kiedy już wyjdziesz do domu, a jeszcze w pełni nie odzyskasz sil. Zazwyczaj pacjenci opuszczają nasz oddział w 10-14 dniu po zabiegu.

Przyjęcie do szpitala

W ustalonym telefonicznie terminie zgłoś się rano ok godziny 8-8:30 (w niedzielę ok 10:00) na Izbę Przyjęć. Zabierz ze sobą:

Pobyt na oddziale

Po przyjęciu na oddział przeprowadzimy dodatkowe badania wymagane do zabiegu i zarezerwujemy krew dla Ciebie, na wypadek gdyby w okresie okołooperacyjnym zaistniała potrzeba przetoczenia krwi.

Wieczorem otrzymasz podskórny zastrzyk mający zmniejszyć ryzyko wystąpienia zakrzepów w naczyniach krwionośnych.

Zalecamy wykąpać się pod prysznicem używając mydła antybakteryjnego (np. Protex - do kupienia w aptece) szczególną uwagę poświęcając okolicy pachwinowej i między palcami stóp. Jeśli to możliwe umyj także włosy. Nie gól nóg w ciągu 3-4 dni poprzedzających zabieg, a także zmyj lakier z paznokci, jeśli je malujesz.

Od wieczora nie pij żadnych płynów ani nie jedz. Jeśli masz kłopoty z zasypianiem powiedz o tym lekarzowi na wieczornej wizycie.

Dzień zabiegu

Zażyj leki które przyjmujesz doustnie popijając niewielką ilością wody.

Po raz drugi skorzystaj z prysznica i umyj się mydłem antybakteryjnym.

Przed przewiezieniem na blok otrzymasz dożylnie antybiotyk, który możesz profilaktycznie otrzymywać przez kolejne kilka dni.

Po przewiezieniu na blok operacyjny zostaniesz przygotowana do zabiegu i znieczulona przez lekarza anestezjologa. Po ułożeniu Cię we właściwej pozycji do zabiegu rozpocznie się właściwa część operacji.

Zabieg trwa zazwyczaj od półtorej do czterech godzin, jednak wstępne przygotowania jak i czynności po zabiegu mogą wydłużyć twój pobyt na bloku operacyjnym.

Po zabiegu zostaniesz przewieziona na oddział ortopedii gdzie pierwszą dobę po zabiegu spędzisz na sali pooperacyjnej. W tym czasie będą monitorowane twoje ciśnienie i tętno oraz ilość krwi gromadzącej się w drenach z rany. W zależności od okoliczności możesz mieć do czynienia ze wszystkimi stanami, lub tylko niektórymi z poniżej wymienionych:

Na swoją salę wrócisz rankiem pierwszego dnia po zabiegu.

Opatrunek który miałaś założony po zabiegu operacyjnym zostanie zmieniony w 2 dobie po zabiegu, w tym czasie zostaną usunięte dreny.

Po zabiegu

Pierwszą dobę po zabiegu spędzisz w łóżku.

Niektórzy pacjenci skarżą się na ból pleców po zabiegu operacyjnym. Wynika to z długiego unieruchomienia w pozycji leżącej. By zmniejszyć ból pleców możesz zmieniać pozycję w łóżku.

Przez kilka czasem nawet kilkanaście dni po zabiegu okolica operowanego kolana będzie dość bolesna, dlatego przed rozpoczęciem ćwiczeń powinnaś poprosić o leki przeciwbólowe - pozwoli ci to w miarę komfortowo rozpocząć rehabilitację. Po zabiegu (jeśli pozwala na to twoja waga) otrzymasz specjalną elektroniczną szynę do ćwiczeń biernych (CPM), która wymuszać będzie ruch w operowanym stawie. Początkowo pracować z tobą będzie rehabilitant, którego celem jest nauczenie cię wstawania i kładzenia się do łóżka, oraz wykonywania ćwiczeń, które wzmocnią mięśnie. Później ćwiczyć będziesz sama.

Ćwiczenia których nauczysz się na oddziale powinnaś wykonywać także po wyjściu do domu - 3 razy dziennie. Powtarzaj je bez końca i pamiętaj że spacerowanie ich nie zastąpi.

Jeśli ćwiczenie powoduje ból który utrzymuje się po skończeniu ruchu - zmniejsz intensywność. Jeśli mimo tego ból się utrzymuje, powiedz o tym rehabilitantowi lub lekarzowi.

 Zalecenia

1. okolicę rany należy utrzymywać w czystości oraz w stanie suchym do momentu usunięcia szwów,
2. nie moczyć rany pooperacyjnej (ewentualnie szczelnie zawijać folią spożywczą w trakcie kąpieli). W przypadku zamoczenia rany pooperacyjnej należy ją dokładnie osuszyć świeżym, suchym ręcznikiem.
3. przed wyjściem z łóżka należy chwilę posiedzieć z opuszczonymi nogami i poczekać na ustąpienie zawrotów głowy. Zdarzają się one dosyć często w początkowym okresie po zabiegu operacyjnym, co związane jest z utratą krwi i stosowanymi lekami.
4. należy skontaktować się z ortopedą w razie wystąpienia następujących objawów:
   - dużego obrzęku stawu kolanowego lub całej kończyny dolnej,
   - bolesnego obrzęku łydki operowanej kończyny
   - silnego bólu, który nie ustępuje po lekach,
   - silnego zaczerwienienia lub obrzęku rany pooperacyjnej
   - podwyższenia temperatury ciała powyżej 38°
5. Jeśli czeka Cię zabieg stomatologiczny (np. skaling, usuwanie zęba, leczenie kanałowe) poinformuj lekarza o wszczepionej protezie - w takiej sytuacji zalecane jest osłonowe podanie antybiotyku doustnie kilkadziesiąt minut przed zabiegiem.

Wizyty kontrolne

Ok 6 do 8 tygodni po zabiegu, a następnie raz do roku zalecamy wizytę kontrolną -  w jej trakcie lekarz ortopeda oceni stan kolana i porówna zdjęcia rtg poszukując ewentualnych cech obluzowania wszczepu, tak aby można było wcześnie rozpoznać i wdrożyć leczenie. Dlatego na każdą kolejną wizytę prosimy o zabranie wszystkich wcześniejszych zdjęć RTG.

Jeśli masz pytania na które nie znalazłaś odpowiedzi w tym artykule możesz zadać je na Forum.